Setup phòng thí nghiệm đạt chuẩn: tư vấn thiết kế, checklist tiêu chuẩn và quy trình

Setup một phòng thí nghiệm mới, hoặc cải tạo phòng cũ, là khoản đầu tư lớn và khó sửa sau khi đã hoàn thiện. Đường ống thải của tủ hút, vị trí đầu chờ điện nước, luồng đi của mẫu hay phân vùng vi sinh đều phải chốt từ giai đoạn thiết kế. Sai ở bước này thường dẫn đến cải tạo tốn kém, chậm đưa phòng vào hoạt động hoặc khó đạt đánh giá.

Bài viết tổng hợp những gì cần chuẩn bị khi setup phòng thí nghiệm, checklist tiêu chuẩn kỹ thuật và cách Lý Sơn Sa Kỳ Lab tư vấn thiết kế cho trường học, phòng kiểm nghiệm và nhà máy. Nếu bạn cần dịch vụ thiết kế trọn gói, xem trang thiết kế phòng lab.

Khi nào cần tư vấn thiết kế phòng thí nghiệm?

• Xây mới phòng lab trong nhà máy, trường học, trung tâm kiểm nghiệm.
• Chuẩn bị đánh giá, công nhận theo ISO/IEC 17025, GMP hoặc chứng nhận an toàn sinh học.
• Mở rộng hoặc thay đổi chức năng, ví dụ bổ sung phòng vi sinh, phòng thiết bị sắc ký.
• Cải tạo phòng cũ có tủ hút yếu, nội thất xuống cấp, bố trí chật chội.

Thông tin cần chuẩn bị trước khi setup

Checklist tiêu chuẩn kỹ thuật khi setup phòng thí nghiệm

1. Tiêu chuẩn áp dụng theo loại phòng

• Phòng thử nghiệm, hiệu chuẩn: ISO/IEC 17025:2017 yêu cầu cơ sở vật chất và điều kiện môi trường phù hợp, được kiểm soát và ghi nhận khi ảnh hưởng đến kết quả.
• Phòng lab dược: nguyên tắc GLP, GMP.
• Phòng vi sinh, y sinh: quy định về bảo đảm an toàn sinh học tại phòng xét nghiệm, phân cấp theo mức độ nguy hiểm của tác nhân.
• Phòng học bộ môn trường phổ thông: Thông tư 14/2020/TT-BGDĐT, đã được sửa đổi bởi Thông tư 14/2025/TT-BGDĐT (xem nội thất phòng thí nghiệm trường học).

2. Nhiệt độ, độ ẩm, chênh áp

Phòng lab thông thường duy trì khoảng 20–25 °C và độ ẩm 40–60%. Phòng thiết bị phân tích cần ổn định hơn; phòng vi sinh, phòng sạch cần thiết kế chênh áp phù hợp để kiểm soát hướng dòng khí giữa các khu.

3. Thông gió và tủ hút

• Phòng hóa thường thiết kế khoảng 6–12 lần trao đổi khí mỗi giờ, cộng thêm lượng gió thải của tủ hút.
• Tủ hút vận hành với vận tốc gió mặt khuyến nghị khoảng 0,4–0,6 m/s; tủ hút của Lý Sơn Sa Kỳ Lab được thử nghiệm theo EN 14175-3:2019 tại QUATEST 3 (xem TCVN 6914:2001 cho tủ hút).
• Không đặt tủ hút sát cửa ra vào hoặc cửa gió điều hòa; luồng gió ngang ở mặt tủ nên nhỏ hơn khoảng một nửa vận tốc gió mặt.
• Ống thải nên cao hơn mái khoảng 3 m và cách xa cửa lấy gió tươi (xem lưu ý lắp đặt tủ hút khí độc).

4. Rung động và tiếng ồn

Cân phân tích và thiết bị quang học cần đặt trên bàn cân chống rung hoặc bàn đặt máy riêng, xa máy nén, quạt hút và máy ly tâm. Quạt hút công suất lớn nên đặt ngoài phòng hoặc trên mái.

5. Hóa chất và lưu trữ

Từ 01/01/2026, Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 có hiệu lực. Hóa chất cần được phân nhóm theo tính tương kỵ, lưu trong tủ đựng hóa chất có quạt hút hoặc tủ chống cháy, có phiếu an toàn hóa chất và nhãn rõ ràng (xem yêu cầu pháp lý đối với tủ đựng hóa chất).

6. Phòng cháy chữa cháy và ứng phó khẩn cấp

• Tuân thủ Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 và QCVN 06:2022/BXD (kèm Sửa đổi 1:2023) về lối thoát nạn, vật liệu, hệ thống báo cháy.
• Bố trí vòi rửa mắt khẩn cấp và vòi sen khẩn cấp sao cho người dùng tiếp cận trong khoảng 10 giây, nước ở nhiệt độ ấm khoảng 16–38 °C (theo ANSI/ISEA Z358.1).
• Có bình chữa cháy phù hợp, bộ xử lý tràn đổ hóa chất và biển báo.

7. Công thái học và bố trí

Bàn làm việc ngồi khoảng 750–800 mm, bàn đứng khoảng 850–900 mm; lối đi 1,2–1,5 m, 1,5 m khi có người làm việc quay lưng vào nhau. Xem thêm công thái học trong thiết kế phòng thí nghiệm và cách lập bố cục phòng thí nghiệm.

8. Vật liệu và bề mặt

Mặt bàn chọn theo hóa chất: phenolic cho đa số phòng lab, epoxy cho hóa chất mạnh và nhiệt, inox cho vi sinh, thực phẩm. Bàn thí nghiệm Lý Sơn Sa Kỳ Lab được thử nghiệm theo EN 13150:2020 và EN 1730:2012 (xem tiêu chuẩn bàn thí nghiệm). Sàn, tường cần chịu hóa chất, dễ vệ sinh, hạn chế khe bám bẩn.

9. Ánh sáng và màu sắc

Khu làm việc chung cần khoảng 500 lux, khu thao tác chi tiết cao hơn (khoảng 750 lux). Màu sắc bề mặt ảnh hưởng đến khả năng quan sát màu mẫu và sự thoải mái của người làm việc (xem màu sắc và ánh sáng trong phòng thí nghiệm).

Quy trình tư vấn và setup phòng thí nghiệm tại Lý Sơn Sa Kỳ Lab

1. Khảo sát và phân tích nhu cầu: đo đạc hiện trạng, làm rõ mục đích sử dụng, thiết bị, hóa chất và tiêu chuẩn áp dụng.
2. Phương án và bản vẽ sơ bộ: phân khu chức năng, bố trí bàn, tủ hút, chậu rửa; bản vẽ phác thảo miễn phí.
3. Thiết kế chi tiết: bản vẽ bố trí 2D/3D, yêu cầu điện, nước, khí, thông gió cho từng vị trí, danh mục nội thất và dự toán (tham khảo báo giá bàn thí nghiệm).
4. Sản xuất và lắp đặt: sản xuất tại xưởng của Lý Sơn Sa Kỳ Lab, thường 15–30 ngày làm việc, sau đó lắp đặt và phối hợp với nhà thầu cơ điện.
5. Kiểm tra và bàn giao: kiểm tra rò rỉ, độ ổn định, vận tốc gió tủ hút; hướng dẫn sử dụng; bảo hành 1 năm.

Các khu vực cần có trong phòng thí nghiệm

Tổng quan các hạng mục nội thất xem tổng quan nội thất phòng thí nghiệm; thiết kế cho từng lĩnh vực xem hướng dẫn thiết kế phòng thí nghiệm chuyên ngành và phòng vi sinh thực phẩm.

5 lỗi thường gặp khi setup phòng thí nghiệm

1. Mua thiết bị trước, thiết kế sau, dẫn đến bàn không vừa máy hoặc thiếu ổ điện.
2. Không tính đường ống thải cho tủ hút ngay từ đầu.
3. Đặt phòng vi sinh chung hoặc thông với phòng hóa.
4. Chọn vật liệu mặt bàn theo giá thay vì theo hóa chất sử dụng.
5. Thiếu thiết bị an toàn khẩn cấp hoặc đặt ở vị trí khó tiếp cận.

Để tối ưu ngân sách, tham khảo thiết kế phòng thí nghiệm tiết kiệm chi phí và lợi ích của nội thất mô-đun.

Dự án tiêu biểu

Lý Sơn Sa Kỳ Lab đã tư vấn và thi công nội thất cho phòng lab robot Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, phòng lab Công ty TNHH Nuplex Resins, phòng lab Cadivi Đồng Nai, phòng phân tích An Phát Sài Gòn và phòng lab Dược phẩm Cửu Long.

Câu hỏi thường gặp

Setup phòng thí nghiệm mới cần chuẩn bị những gì?

Cần xác định loại phòng và tiêu chuẩn áp dụng, danh sách thiết bị kèm kích thước và công suất, danh mục hóa chất hoặc vi sinh vật sử dụng, số người làm việc, mặt bằng hiện trạng và ngân sách. Đây là dữ liệu đầu vào để lập bố trí, tính thông gió và chọn nội thất.

Tư vấn thiết kế phòng thí nghiệm gồm những hạng mục nào?

Thường gồm khảo sát hiện trạng, phân khu chức năng, bản vẽ bố trí 2D/3D, yêu cầu điện, nước, thông gió cho từng vị trí, danh mục nội thất và thiết bị, dự toán chi phí và checklist tiêu chuẩn áp dụng. Lý Sơn Sa Kỳ Lab hỗ trợ bản vẽ phác thảo bố trí miễn phí.

Phòng thí nghiệm cần tuân thủ những tiêu chuẩn nào?

Tùy loại phòng: ISO/IEC 17025:2017 cho phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn, GLP hoặc GMP cho phòng lab dược, quy định an toàn sinh học cho phòng vi sinh, quy định về hóa chất và phòng cháy chữa cháy cho mọi phòng dùng hóa chất; phòng học bộ môn trường phổ thông theo Thông tư 14/2020/TT-BGDĐT (đã sửa đổi).

Có thể cải tạo phòng thí nghiệm cũ thay vì làm mới không?

Có. Khi cải tạo, cần đánh giá lại đường thoát khí thải, đầu chờ điện nước, tải trọng sàn và tình trạng nội thất hiện có. Nội thất dạng module cho phép giữ lại phần còn tốt và thay thế từng phần.

Chi phí setup phòng thí nghiệm phụ thuộc vào đâu?

Chi phí phụ thuộc diện tích, số khu chức năng, tiêu chuẩn áp dụng, vật liệu nội thất và hệ thống thông gió. Tham khảo phần nội thất: mặt bàn phenolic 1500 × 750 mm từ khoảng 5,2 triệu đồng, mặt inox 304 từ khoảng 8,5 triệu đồng (chỉ phần mặt bàn); bàn áp tường hoàn chỉnh kèm tủ 1500 × 750 × 800 mm khoảng 15,5 triệu đồng (chưa VAT); dự toán chính xác được lập sau khảo sát.

Nhận tư vấn và khảo sát

Liên hệ Lý Sơn Sa Kỳ Lab để được khảo sát và nhận bản vẽ phác thảo bố trí miễn phí: hotline/Zalo 0934 517 576, văn phòng (028) 36 36 34 76, email sales@lysonsakylab.vn hoặc form liên hệ.

Ví dụ mặt bằng xem mặt bằng phòng thí nghiệm mẫu.

Danh mục thiết bị theo loại phòng: hóa lý, vi sinh.

Nếu đang cân nhắc tự xây hay gửi mẫu, xem tự xây phòng lab nội bộ hay gửi mẫu.