Phân tích nghiêm túc vấn đề an toàn lao động là giải pháp phòng ngừa đầu tiên và tốt nhất cho phòng thí nghiệm.
Trong những năm gần đây, nhiều sự cố nghiêm trọng trong phòng thí nghiệm (PTN) đã xảy ra. Theo nghiên cứu của Ủy ban An toàn Hóa chất Hoa Kỳ mới được công bố, sự cố nghiêm trọng nhất đã dẫn đến tử vong, và chấn thương nặng. Số lượng sự cố tăng lên đã buộc Hội Hóa học Hoa Kỳ thực hiện một báo cáo về an toàn tại PTN của họ. Những sự cố này cần được nêu ra và thảo luận. Tuy nhiên, cũng cần hành động nhiều và tốt hơn nữa để giải quyết vấn đề.
Một trong những cách tốt nhất để đảm bảo nơi làm việc an toàn là chương trình đảm bảo an toàn và sức khỏe thành công, trong đó bao gồm phân tích mối nguy lao động (JHA) hoặc phân tích an toàn lao động (JSA). Những thuật ngữ này mô tả một quy trình chính thức để xác định các rủi ro tiềm ẩn liên quan đến một công việc cụ thể và đưa ra cách thức để kiểm soát hoặc loại bỏ chúng trước khi có sự phơi nhiễm, thương tích hoặc tai nạn xảy ra.
Phương pháp JHA xác định các quyền kiểm soát phù hợp đối với các mối nguy có trong một nhiệm vụ. JHA xem xét từng bước hoặc quy trình đơn lẻ và đánh giá các mối nguy tiềm ẩn có liên quan như xem xét việc gì có thể mắc sai lầm? Nó có thể xảy ra như thế nào? Nếu nó xảy ra sẽ dẫn đến kết quả gì? Khả năng xảy ra cao đến đâu và quan trọng nhất là làm thế nào chúng ta có thể ngăn chặn?
Lợi ích lớn khác của việc thực hiện JHA là khả năng phát triển được các bước cần thiết để hoàn thành quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP). Đây là một phần quan trọng của kế hoạch vệ sinh theo yêu cầu của tiêu chuẩn phòng thử nghiệm OSHA. Ngược lại, nếu đã có SOP, có thể đã hoàn thành 90% JHA. Đó là một việc “lợi cả đôi đường”.
Thực hiện JHA vào thời điểm nào?
Có thể thực hiện phân tích mối nguy lao động cho bất kỳ công việc nào, ngay cả trong thiết lập PTN nghiên cứu, cho dù quy trình đó là thường lệ hay đặc biệt. Không dễ phát triển một hệ thống phân cấp trong đó xác định công việc nào được đánh giá đầu tiên. Cách tiếp cận được đề nghị bởi OSHA là xác định các công việc có yêu cầu bồi thường hoặc khiếu nại của nhân viên. Rõ ràng, những công việc có tỷ lệ thương tích và bệnh tật cao nhất nên đứng đầu trong tiến trình phân tích. Ưu tiên công việc có những trường hợp gần tử vong hoặc nguy hiểm đến tính mạng hoặc những sai phạm của con người có thể dẫn đến thương tích nghiêm trọng. Sau đó mới đến những công việc mới hoặc vừa có thay đổi. Lý tưởng nhất cho việc thực hiện JHA cho mỗi công việc là giải quyết các mối nguy hiểm đã dự đoán, sau đó xem xét và sửa đổi nó khi công việc được thực hiện. Mục đích cuối cùng là có thể tiến hành phân tích mối nguy lao động cho tất cả các công việc tại nơi làm việc.
Sự tham gia của nhân viên
Không ai hiểu rõ về cách thức vận hành công việc hơn những nhân viên thực hiện chúng. Họ hiểu rõ từng công việc, và đây là chìa khóa để tìm ra mối nguy. Nếu có thể, bổ sung thêm kinh nghiệm của những người lao động khác đã từng làm công việc tương tự trước đây vào cuộc thảo luận.Thu thập thông tin từ nhân viên về các mối nguy đáng ngờ đã được xác định trong công việc hiện tại của họ hoặc môi trường xung quanh. Đôi khi sự miễn cưỡng của nhân viên xuất phát từ việc họ cho rằng cuộc phân tích là cơ hội chỉ trích công việc của họ, và điều này có thể cản trở họ tham gia.
Điều quan trọng là phải truyền tải thông điệp rằng chính công việc đó đang được xem xét chứ không phải xem xét người thực hiện công việc. Hãy khuyến khích nhân viên tham gia vào tất cả các giai đoạn của JHA, từ việc xem xét lại các bước trong quy trình công việc đến việc thảo luận những mối nguy tiềm ẩn và trong việc phát triển các giải pháp. Nếu thông qua thảo luận, những mối nguy được xác định là mối đe dọa trực tiếp, hãy hành động nhanh chóng để bảo vệ người lao động. Tương tự như vậy, nếu các vấn đề được xác định có thể giải quyết dễ dàng và nhanh chóng, hãy thực hiện ngay; đừng chờ đợi để hoàn thành phân tích mối nguy trước khi hành động.
Bắt đầu quá trình JHA với một cái nhìn tổng quan
Trước khi thực sự bắt đầu phân tích mối nguy lao động, hãy xem xét các điều kiện chung. Ví dụ trong khu vực PTN dành cho dung dịch và chất lỏng, có thể có một số nhận định chung như sau:
- Có vật liệu nào trên sàn nhà khiến người lao động dễ bị trượt ngã không?
- Có đủ ánh sáng không?
- Có dùng ổ cắm dây nối kéo dài không? Có thiết bị ngắt mạch (GFCI) không? Có vấn đề gì khác về điện?
- Các hóa chất được lưu trữ ở đâu? Chúng có được dán nhãn?
- Xe đẩy và các thiết bị khác có cần sửa chữa?
- Có nhiều tiếng ồn không? Nhiệt độ có quá cao?
- Lối thoát hiểm khẩn cấp hay vòi tắm an toàn có bị chặn bởi vật liệu, thiết bị hay xe đẩy nào không?
- Có hệ thống thoát nước mặt sàn?
- Có tuân thủ quy trình kiểm soát ô nhiễm?
- Có dấu vết của việc ăn uống trong khu vực này không?
- Người lao động có mặc đồ bảo hộ lao động phù hợp với công việc của mình? Người lao động có phải cúi và gập người nhiều?
Phác thảo các bước hoặc các đầu công việc
Hầu hết các hoạt động hoặc các quy trình PTN có thể được chia nhỏ thành các đầu công việc hay các bước rõ ràng. Xem xét quy trình làm việc và liệt kê các bước khi nhân viên hoàn thành chúng. Dành thời gian để hiểu rõ công việc và đảm bảo rằng bạn đang quan sát các hành động đặc trưng của công việc. Ghi chép lại đầy đủ thông tin để mô tả từng hành động, nhưng đừng ghi chi tiết quá. Ảnh chụp và video có thể giúp ích cho việc thảo luận và phân tích tiếp theo. Sau đó, rà soát các bước thực hiện công việc với nhân viên để chắc chắn rằng không bỏ lỡ điểm quan trọng. Trên mạng cũng có rất nhiều ví dụ về biểu mẫu phân tích mối nguy lao động. Việc sử dụng biểu mẫu trong các công việc này sẽ giúp việc phân tích có trật tự hơn và biểu mẫu cũng là một công cụ lưu trữ thông tin tốt.
Xác định các mối nguy
Sau khi ghi chép lại các bước thực hiện công việc, kiểm tra từng bước để xác định những mối nguy hiện có hoặc có thể xảy ra. Khi mô tả các mối nguy, nên xác định những thông tin sau:
- Nó xảy ra ở đâu (địa điểm, môi trường)?
- Nó xảy ra với ai hoặc với vật gì (ai hay vật gì bị phơi nhiễm)?
- Điều gì đã kích hoạt mối nguy đó?
- Nếu mối nguy đó xảy ra thì sẽ có chuyện gì (hậu quả)?
- Các yếu tố cấu thành hoặc tương quan là gì? Thông thường sẽ có một loạt các yếu tố cấu thành dẫn tới mối nguy. Ví dụ, hãy xem xét việc sử dụng dung môi trong PTN:
“Việc đổ dung môi tại tủ hút khí độc hóa học (địa điểm) sẽ tạo ra hơi nóng. Tại tủ hút, nhân viên thử nghiệm (đối tượng bị phơi nhiễm) đang làm việc với bệ ấm đang bật (yếu tố kích hoạt). Nhân viên thử nghiệm đánh đổ dung môi, gây ra cháy nổ và bỏng (hậu quả). Các yếu tố cấu thành: thiếu tập trung khi xử lý chất nguy hiểm (có tuân thủ những gì được đào tạo không?), khi đổ dung môi không tắt bệ ấm, không thiết lập tủ hút khí đúng cách để hút hơi nóng”.
Trong những tình huống phức tạp hơn, bạn có thể phải quan sát công việc nhiều lần trước khi xác định được hết các mối nguy.
Đề xuất quy trình an toàn và biện pháp bảo vệ
Sau khi liệt kê tất cả những mối nguy tiềm ẩn, hãy cùng nhân viên thực hiện công việc rà soát lại chúng. Xác định xem liệu thay đổi cách thực hiện công việc có thể loại bỏ mối nguy đó? Bạn có thể thay đổi môi trường làm việc, sửa đổi quy trình, hoặc sử dụng thiết bị bảo vệ an toàn bổ sung hoặc thiết bị khác? Ví dụ, giảm thiếu mối nguy bằng cách đánh dấu trên sàn một đường ngăn cách khu vực phải giữ sạch sẽ hoặc biệt lập.
Đừng dùng các câu chung chung như “Hãy làm việc cẩn thận” hay “An toàn là trên hết”. Hãy viết các yêu cầu rõ ràng nhất có thể. Việc phân tích mối nguy lao động có thể cung cấp nền tảng tốt để đào tạo an toàn cho nhân viên. Dùng JHA, bạn có thể cảnh báo nhân viên về những mối nguy đã được xác định và biện pháp kiểm soát cần thực hiện.
Rà soát phân tích mối nguy lao động
Phân tích mối nguy lao động có thể giúp giảm thiểu tai nạn và thương tích tại nơi làm việc, nhưng nó chỉ hiệu quả khi được rà soát và cập nhật thường xuyên. Cho dù công việc không có gì thay đổi, một đợt rà soát có thể phát hiện những mối nguy mà lần phân tích trước đã bỏ sót. Nếu một loại bệnh hoặc một loại thương tích xảy ra trong một công việc cụ thể, hãy xem xét lại phần phân tích mối nguy ngay lập tức để xác định xem quy trình làm việc cần thay đổi gì. Thêm nữa, nếu xảy ra tình huống gần tử vong hoặc nguy hiểm tính mạng do sai phạm của một nhân viên không tuân thủ quy trình, hãy thảo luận sự việc này với tất cả các nhân sự đang thực hiện công việc đó. Bất cứ khi nào có đợt rà soát, hãy đào tạo lại tất cả những nhân viên có liên quan đến sự thay đổi.
Khi nào thì cần thuê chuyên gia
Khi một công việc liên quan đến nhiều quá trình khác nhau và phức tạp, nếu hậu quả tai nạn có thể cực kì nghiêm trọng, hoặc khi làm việc dưới áp lực của các quy định hay giám sát pháp lý, thuê chuyên gia là một việc đúng đắn và nên làm. Những nguồn hỗ trợ hữu ích có thể là các công ty tư vấn có sử dụng chuyên gia về an toàn và sức khỏe, dịch vụ cung cấp bởi bảo hiểm, hoặc chương trình dịch vụ tư vấn OSHA được Chính phủ liên bang và tiểu bang tài trợ. Dù là bên nào cung cấp chuyên gia tư vấn, điều quan trọng là chính bạn và nhân viên của mình phải tham gia vào quá trình xác định và khắc phục các mối nguy. Nhân viên của bạn thực hiện công việc hàng ngày và là những người có khả năng gặp vấn đề mới hoặc sử dụng biện pháp kiểm soát không hiệu quả.
Kết luận
JHA là một công cụ đã được kiểm chứng và có giá trị trong việc ngăn chặn mầm bệnh và thương tích lao động tại nơi làm việc. Thực hiện JHA một cách nghiêm túc và chính thức sẽ cung cấp cơ sở để giải quyết các mối nguy liên quan đến công việc và ngăn chặn những hành động khắc phục hời hợt, và được coi là giải pháp hoàn chỉnh.
Minh Phương
(Theo Lab Manager)
Nguồn tham khảo:
- Các cuộc điều tra đã hoàn tất, Ban điều tra mối nguy và an toàn hóa chất Hoa Kỳ. Washington, DC, 2017. https://www.csb.gov/
- Xây dựng văn hóa an toàn trong các cơ sở học thuật, Ủy ban An toàn hóa chất, Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ. Washington, DC, 2012. https://www.acs.org/content/dam/acsorg/about/governance/committees/chemicalsafety/academic-safety-culture-report-final-v2.pdf
- Phơi nhiễm nghề nghiệp với các hóa chất độc hại trong phòng thí nghiệm, Cơ quan quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, Bộ Lao động Hoa Kỳ, Washington, DC, 2012. https://www.osha.gov/pls/oshaweb/owadisp.show_document?p_table=standards&p_id=10106
- Phân tích mối nguy hiểm trong công việc, Cơ quan quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, Bộ Lao động Hoa Kỳ, Washington, DC, 2002. https://www.osha.gov/Publications/osha3071.html
